इंडेक्स फंड विरुद्ध सक्रिय फंड: नियम आणि खर्चातील फरक
इंडेक्स फंडाने आपल्या मालमत्तेपैकी किमान 95% आपण ट्रॅक करत असलेल्या इंडेक्सच्या सिक्युरिटीजमध्ये गुंतवणे आवश्यक आहे, आणि त्याचा मूळ खर्च गुणोत्तर 0.90% वर मर्यादित आहे. सक्रिय फंडाचा व्यवस्थापक वर्गाच्या नियमांत राहून सिक्युरिटीज निवडतो, आणि त्याची खर्च मर्यादा योजनेच्या आकारावर अवलंबून जास्त असते. दोन्ही प्रकार परताव्याची हमी देत नाहीत; खर्चातील फरक हा भाग तुम्ही आधीच मोजू शकता.
खाली दिलेली SEBI, AMFI आणि आयकर विभागाची स्रोत, १७ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी तपासलीइंडेक्स फंडाचा उद्देश आपल्या इंडेक्सशी जुळणे असतो, खर्च वजा करून. तो किती जवळून जुळतो हे त्याच्या tracking error आणि tracking difference मधून दिसते, जे स्कीम direct आणि regular दोन्ही प्लॅनसाठी जाहीर करतात.
सक्रिय फंडाचा उद्देश मॅनेजरच्या निवडींमधून आपल्या बेंचमार्कला मागे टाकणे असतो. खर्चानंतरचा त्याचा निकाल कोणत्याही कालावधीत बेंचमार्कच्या वर किंवा खाली असू शकतो. SEBI प्रत्येक स्कीमला तिचा बेंचमार्क आणि बेंचमार्कचा रिस्कोमीटर दाखवण्याची अट घालते, जेणेकरून तुम्ही तुलना करू शकता.
सोडवलेले उदाहरण
एकदाच ₹1,00,000 गुंतवून आणि दरमहा ₹10,000 असे 20 वर्षे, खर्चापूर्वी वर्षाला गृहीत 12% दराने. 0.5% expense ratio असल्यास गुंतवणूक ₹1,02,21,725 पर्यंत वाढते; 1.5% असल्यास ₹89,12,591 पर्यंत वाढते. वर्षाला 1 टक्के बिंदूंचा फरक ₹25,00,000 च्या गुंतवणुकीवर ₹13,09,133 खर्च करतो, म्हणजे अंतिम मूल्याच्या 12.8%.
निवडण्यापूर्वी विचारायचे प्रश्न
- स्कीम कोणता इंडेक्स किंवा श्रेणी अनुसरते, आणि ती तुमच्या उद्दिष्टाला व कालमर्यादेला अनुरूप आहे का?
- तुम्ही खरेदी करणाऱ्या प्लॅनचा एकूण खर्च गुणोत्तर (total expense ratio) किती आहे? तो कॅल्क्युलेटरमध्ये भरा.
- इंडेक्स फंडासाठी: tracking error आणि tracking difference किती मोठे आहेत?
- सक्रिय फंडासाठी: संपूर्ण बाजारचक्रांमध्ये, खर्चानंतर, त्याने स्वतःच्या बेंचमार्कच्या तुलनेत कसे काम केले आहे? भूतकाळातील आकडे भविष्यातील आकडे दाखवत नाहीत.
SEBI च्या नियमांनुसार इंडेक्स फंड आणि सक्रिय फंड
| इंडेक्स फंड किंवा ETF | सक्रिय फंड | |
|---|---|---|
| गुंतवणूक नियम | ज्या इंडेक्सचा मागोवा घेतला जातो त्या इंडेक्सच्या सिक्युरिटीजमध्ये कमीत कमी 95% | त्याच्या श्रेणीनुसार, उदा. लार्ज कॅप फंडासाठी किमान 80% लार्ज कॅपमध्ये |
| कमाल मूळ खर्च प्रमाण | 0.90% | योजनेच्या आकारानुसार: पहिल्या ₹500 कोटीवर (इक्विटी) 2.10% वरून ₹50,000 कोटीच्या वर 0.95% पर्यंत |
| प्रति फंड हाऊस किती | प्रत्येक ट्रॅक केलेल्या इंडेक्ससाठी एक | प्रत्येक श्रेणीसाठी एक |
| अतिरिक्त प्रकटीकरण | ट्रॅकिंग एरर आणि ट्रॅकिंग डिफरन्स | बेंचमार्क आणि पोर्टफोलिओ |
| ELSS आवृत्ती | टॉप 250 कंपन्यांच्या निर्देशांकावर आधारित पॅसिव्ह ELSS | सक्रिय ELSS |
| कर | फंडाच्या प्रकारानुसार (65% भारतीय सूचीबद्ध शेअर्समध्ये असल्यास इक्विटी-केंद्रित) | फंडाच्या प्रकारानुसार |
लोक विचारतात असे प्रश्न
इंडेक्स फंड सक्रिय फंडांपेक्षा सुरक्षित असतात का?
नाही. इंडेक्स फंडाचा निर्देशांक घसरला की तोही घसरतो. त्याची जोखीम ही त्याच्या निर्देशांकाची जोखीम असते, जी त्याच्या रिस्कोमीटरवर दाखवली जाते.
ETF आणि इंडेक्स फंड एकच आहेत का?
दोन्ही एका निर्देशांकाचा मागोवा घेतात. ETF चे युनिट्स डिमॅट खात्याद्वारे शेअर बाजारात सूचीबद्ध होऊन त्यावर व्यवहार होतो; इंडेक्स फंड मात्र NAV वर फंड हाऊसकडून विकत घेतला आणि विकला जातो.
कमी खर्चाचे प्रमाण (expense ratio) नेहमीच चांगले असते का?
एकाच निर्देशांकाचा मागोवा घेणाऱ्या दोन योजनांमध्ये, कमी खर्चाची योजना सहसा निर्देशांकाच्या परताव्याचा अधिक भाग राखून ठेवते. वेगवेगळ्या योजनांमध्ये मात्र खर्च हा रणनीती, जोखीम आणि ट्रॅकिंगची गुणवत्ता यांसोबतच एक घटक असतो.
अधिकृत स्रोत
- SEBI, Master Circular for Mutual Funds as on 20 March 2026, १७ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी तपासले.
- SEBI (Mutual Funds) Regulations, 2026, in force from 1 April 2026, as last amended on 10 October 2026, १७ नोव्हेंबर, २०२६ रोजी तपासले.
कॅल्क्युलेटर आणि संबंधित पृष्ठे
- SEBI खर्च गुणोत्तर मर्यादा
- SEBI फंड श्रेणी
- लम्पसम विरुद्ध SIP
- शेअर बाजार कॅल्क्युलेटर
- demat खाते म्हणजे काय
अधिक म्युच्युअल फंड मार्गदर्शक पुस्तके
- SIP कसा सुरू करावा आणि KYC कसे पूर्ण करावे
- डायरेक्ट vs रेग्युलर प्लॅन
- खर्चाचे प्रमाण आणि SEBI मर्यादा
- एग्झिट लोड
- NAV आणि कट-ऑफ वेळा
- म्युच्युअल फंडांवरील भांडवली नफा कर
- ELSS आणि 3 वर्षांचा लॉक-इन
- SIP हप्ते चुकले
- नामनिर्देशित व्यक्तीचे नियम
- CAS स्टेटमेंट
- रिस्कोमीटर आणि SEBI श्रेणी
- IDCW विरुद्ध ग्रोथ आणि IDCW कर
- सर्व म्युच्युअल फंड मार्गदर्शक पुस्तके
फक्त माहितीसाठी, गुंतवणूक सल्ला नाही. आम्ही कोणत्याही योजनेची किंवा फंड हाऊसची शिफारस करत नाही. नियम बदलतात: कृती करण्यापूर्वी योजनेची दस्तऐवज आणि तुमची स्वतःची कर स्थिती तपासा.
हे पृष्ठ इंग्रजीतून भाषांतरित केले आहे. एखादा शब्द विचित्र वाटल्यास, कृपया support@kaeltripton.com वर आम्हाला सांगा.